Wystawa konkursowa / Contest exhibition

W rytmie oddechu

Wystawa konkursowa 12 edycji Festiwalu Sztuk Wizualnych inSPIRACJE



Artyści / artists: 
Julia Dorobińska, Barbara Gryka, Jagoda Kwiatkowska i Anna Shimomura, Aleksandra Gieraga, Konrad Juściński, Hanna Kaszewska, Kasper Lecnim, ,Agnieszka Mastalerz, Olga Milczyńska, Piotr Piasta, Katarzyna Przybyła, Iwona Rozbiewska, Anna Schmidt, Vitalii Schupliak.

Miejsce / Place:
Trafostacja Sztuki w Szczecinie, praca site-specific na Wyspie Grodzkiej(Olga Milczyńska).

Tematyka wyróżnionych prac konkursowych wydaje się płynnie integrować wodę i zjawiska płynności, motywy ubiegłorocznej edycji inspiracji, z powietrzem i oddechem, snem i codziennością, zagadnieniami, wokół których koncentruje się festiwal w tym roku. Wystawa konkursowa łączy, odnajduje zależności, wskazując na komplementarność dwóch wydarzeń. Cechą charakterystyczną finałowych realizacji, poza spójnością pod względem mediów artystycznych – w tym roku są to w zasadzie prace wideo i instalacje – jest zanurzanie w doświadczeniu, włączanie odbiorcy w proces niemal cielesnego doznawania emocji, wrażeń, energii oraz działania żywiołów.

Okazuje się, że związki wody i powietrza, ich wzajemne relacje oraz cykliczne następowanie po sobie mają ugruntowanie kulturowe. W średniowieczu, opisując działanie podstawowych elementów tworzących materialną naturę świata, powiązanych ze sobą siecią ukrytych połączeń, podkreślano zasilanie, wpływanie wody na powietrze. Z kolei wolnomularze wiązali poszczególne etapy rozwoju duchowego z kolejnymi żywiołami. Człowiek rodzi się z ziemi, a następnie przechodzi proces oczyszczania, wzrostu świadomości – najpierw jest obmywany przez wodę, potem przez zanurzony w powietrzu, aż by na końcu doświadczyć puryfikacyjnej mocy ognia. W tej koncepcji też wyraźny jest transformujące, twórcze wodno-powietrzne następstwo.

Wśród tematów podejmowanych w najlepszych konkursowych realizacjach można wyodrębnić trzy wątki, trzy obszary tematyczne, wokół nich także rozwija się narracja wystawy. Są nimi: przepływ, rytm oddechu oraz ulotność /marzenie. Te wątki łączą się, bywa, że występują wspólnie w jednej realizacji. Ten rys znajduje odbicie w otwartej, swobodnej strukturze ekspozycji.

Przepływ związany jest z krążeniem energii, materii, idei pomiędzy dwoma biegunami, stanami, miejscami. Dotyczy zasilania, zmiany, transformacji. Tego zjawiska, także symbolicznym sensie, dotyka wideoperformance Julii Dorobińskiej, Basi Gryki, Jagody Kwiatkowskiej i Anny Simomury. Przenosząc wodę w pociągu kolei podmiejskiej, przypominają o transportowej funkcji wody, jej zdolności do pokonywania zastoju, a także przywołują rytualne znaczenie płynnego żywiołu. Przepływ, który jest także funkcją powietrza i jest związany z komunikacją, nie zawsze przebiega harmonijnie, bez zakłóceń, bywa utrudnionym. Ten aspektu dotyczy dwukanałowa instalacja Konrada Lecnima „Remisja”, podejmują temat zaburzeń płynności mowy. Cyrkulacja powietrza umożliwiającej ruch i krążenie ciepła wykorzystana jest w instalacji „Miejsca bezpieczne” Konrada Juścińskiego.

Oddech i jego rytm są motywami kilku realizacji. Nabranie powietrza, krótkie zatrzymanie, potem wydech, znów pauza i ponowne nabranie powietrza. Zwykle oddychamy poza udziałem świadomości. Wyjątkiem są chwile medytacji, badań lekarskich, wzmożonego napięcia czy wysiłku fizycznego. Fizjologię i biochemię procesu oddychania przywołuje Anna Schmidt w swoim fotograficznym cyklu „ATP”. Ślad oddechu na szybie, skroplona woda, półotwarte usta – wizualne znaki „niewizualnego” procesu. Oddech słyszany zza kadru i subtelnie ujawniający się w niemal nieruchomym krajobrazie rozlewiska jest motywem wideo Aleksandry Gieragi. Rytm opowieści, sekwencje kadrów mogą współgrać ze spokojnym, naturalnym oddychaniem Tak jest w przypadku dwukanałowej instalacji Piotra Piasty „Tom&Thelma” z serii „The Realm of Forgotten Existence series”. Powietrze i oddech są związane z wolnością. Wstrzymanie oddechu następuje nie tylko naturalnie, najczęściej bywa wynikiem choroby lub nagłego przestrachu. Zamieramy, przestajemy oddychać z przerażenia. Do tego stanu odwołują „Mechanizmy dyscyplinarne” Agnieszki Mastalerz. Wysublimowana estetyka obrazów wideo i fotografii kryje różnorodne formy zniewolenia.

Ulotność, marzenie, sen – to trzeci krąg wystawy. Tu znajdziemy dwie wersje marzenia o Atlantydzie: łączącą miejską lirykę codzienności z poezją słów – Hanny Kaszewskiej „Pozdrowienia z Atlantydy” oraz futurystyczną Katarzyny Przybyły opracowaną w projekcie „Genesis”. Witalij Shupliak podzieli się z nimi ulotnymi marzeniami (instalacja „Soap Bubbles”), zaś Olga Milczyńska, podążając za pragnieniem uchwycenia niemożliwego, pokrywje wyspę Grodzką łanem „łapaczy wiatru”. Ulotność jest także rys pracy Iwony Rozbiewskiej, która skonstruowała fantastyczną sytuację by „schwycić w locie” ziarnko fasoli. W tym „marzycielskim” działaniu jest także dążenie do wyjścia poza utarte schematy.

Być może zanurzając się w doświadczeniu obrazów i dźwięków, w przepływie wrażeń, jakich dostarczy konkursowa wystawa, możliwe będzie też doznanie zapierającego dech zachwytu?

Lena Wichierkiewicz