O festiwalu

Odbywający się w Szczecinie MFSW inSPIRACJE  na stałe wpisał się w mapę najciekawszych wydarzeń artystycznych w Polsce.

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE to jeden z największych projektów podejmujących działania na polu sztuki interdyscyplinarnej. Od 2007 roku inSPIRACJE konsekwentnie realizują obraną formułę, w którą oprócz wystaw wpisane są: wystawy, koncerty, warsztaty, spotkania z artystami, kampanie społeczne. Co roku, inna myśl przewodnia staje się kluczem doboru prezentowanych prac i wspólnym mianownikiem podejmowanych w ramach festiwalu działań. Za nami edycje pod hasłem: memories, space, glamour, paradise, apocalypse.

ludki  

Przez lata zmieniała się formuła wydarzenia. W 2005 roku inSPIRACJE pojawiły się w kalendarzu szczecińskich wydarzeń kulturalnych jako festiwal fotografii kreacyjnej, który miał stworzyć wspólną płaszczyznę dla młodych twórców i uznanych już artystów. W założeniu więc, jak i w realizacji, nie był to tylko cykl wystaw, lecz również bezpośrednia wymiana myśli, koncepcji, doświadczeń artystycznych.

W 2006 roku na inSPIRACJACH swoje prace pokazał słowacki fotograf Robo Kočan. W ten sposób festiwal rozpoczął swoją drogę w kierunku imprezy o charakterze międzynarodowym. Wspólnym mianownikiem dla wystawiających swoje prace artystów był przedmiot ich twórczości – fotografia przedstawiająca zaaranżowaną rzeczywistość, wykreowaną dzięki ich osobistym doświadczeniom.

I tak po dwóch latach istnienia okazało się, że formuła festiwalu jest za ciasna, a fotografia obecnie stała się jedynie elementem, przedmiotem interdyscyplinarnych działań artystycznych. Ked Olszewski, dyrektor artystyczny i pomysłodawca inSPIRACJI, uzasadnił to otwarcie na inne formy stwierdzeniem, że „dziś już nie ma ani czystej fotografii, ani czystego malarstwa czy rzeźby. Kończy się era podziału sztuki na media, a zaczyna sztuka intermedialna”.

Poszerzenie formuły pozytywnie wpłynęło na odbiór festiwalu. Przyciągnęło nowych widzów oraz pozwoliło zaprezentować twórczość najwybitniejszych artystów polskiej sztuki krytycznej i nie tylko. Swoje prace prezentowali tu: Katarzyna Kozyra, Artur Żmijewski, Joanna Rajkowska. Peter Greeneway objawił się tutaj jako „dyrygent obrazu w czasie rzeczywistym”, demonstrując set VJeski, dzieło tworzone na oczach widzów.

Celem inSPIRACJI jest również tworzyć nowe jakości i wyłuskiwać młode zdolne jednostki. Dlatego w ramach festiwalu odbywają się dwa konkursy: na projekt kuratorski i konkurs dla artystów.

inSPIRACJE dają możliwość bezpośredniego zetknięcia się z twórcami, poznania ich koncepcji, technik. Jednym z ważniejszych wydarzeń w historii festiwalu było na pewno spotkanie ze Zbigniewem Rybczyńskim, filmowym inżynierem i eksperymentatorem, twórcą innowacyjnych technologii filmowych.

Różnorodność form wyrazu i artystycznych indywidualności sprawiła, że by nadać spójny charakter festiwalowi, każda kolejna edycja podejmuje pewną myśl przewodnią. Najczęściej jest nią temat z jakichś powodów ważny i nośny dla sztuki współczesnej. Pojawiła się więc opozycja Sacrum – Profanum , kwestia zacierania granic między modą a sztuką w edycji Glamour , niejednoznaczność przestrzeni czy reinterpretacje symboliki raju.

Ważnym momentem było wyjście festiwalu poza mury galerii, muzeów, budynków i wejście sztuki w przestrzeń publiczną. Wydaje się, że próba ta się powiodła. Chociaż artyści miewali czasem problemy z obrońcami porządku na polskich ulicach. Mam na myśli akcję Podniesienie . Arek Piętak i Ked Olszewski umieścili na Pomniku Wdzięczności Armii Radzieckiej replikę gwiazdy, która niegdyś się tam znajdowała. Artystyczna interwencja wywołała reakcję policji. Gwiazdę odprowadzono w asyście radiowozu do aresztu domowego w murach 13 muz, instytucjonalnego organizatora festiwalu.

Zabawa symbolami, ich reinterpretacja, a czasem wręcz groteska to cechy, które charakteryzują twórczość wielu artystów wystawiających swoje prace na inSPIRACJACH. W 2011 zagościł w Szczecinie David Černy, którego pierwszym ważnym dziełem było pomalowanie na różowo pomnika-czołgu, nomen omen , tej samej wdzięczności do tej samej armii. Co ciekawe, organizatorzy festiwalu nie bali się pokazać jego instalacji przedstawiającej model zabawki ukrzyżowanego Jezusa do samodzielnego złożenia, w przeciwieństwie do twórców wystawy „Przykra sprawa – czeska wystawa” w Galerii BWA we Wrocławiu, gdzie się na to nie zdecydowano.

Warto wspomnieć, że od początku istnienia festiwalu towarzyszy mu Galeria Bezdomna. Projekt, czy też idea galerii, która nie ma stałego miejsca, ale pojawia się w opuszczonych fabrykach, miejscach do remontu, wszelkich pustostanach. Wystawia każdego, kto chce, nie ingeruje w wybór prac i sposób ich prezentacji. W Szczecinie gościła m.in. w pomieszczeniach po barze Extra. Za każdym razem galeria cieszy się olbrzymim zainteresowaniem widzów i jest ważnym wydarzeniem offowym (choć można poddać w wątpliwość, czy to, co prezentowane jest na inSPIRACJACH, należy jeszcze do offu).

Festiwalowi od kilku lat towarzyszą kampanie społeczne tematycznie związane z hasłem danej edycji. Podczas inSPIRACJI Glamour,  poruszano kwestie „chorób zawodowych” modelingu – anoreksji oraz bulimii. Edycji Pradise towarzyszyła kampania rajCYKLING, wspierająca świadomość ekologiczną uczestników festiwalu i mieszkańców miasta, a w roku 2012 SAM JESTEŚ STARY!,  której celem było uwrażliwienie na problemy ludzi starszych. W ramach edycji Genesis odbędzie się kampania artystyczno-społeczna „PRZEPRASZAM! TWORZĘ SIĘ”. Ma charakter społeczny i artystyczny, stawiająca w centrum dziecko i mówiąca w jego imieniu. Działanie ma zwrócić uwagę dorosłych na tych najmniejszych, pokazać, że najważniejsze w rozwoju społecznym i emocjonalnym są pierwsze lata dziecka, które mają wpływ na całe jego późniejsze życie.

Autor: Magdalena  Rusnok